۱۶اکتبر ۲۰۲۵ – پژوهشگران در یک مطالعه ی جدید دریافتند که جراحی چاقی، به ویژه اسلیو معده(Sleeve Gastrectomy)، ظرفیت جریان کلسترول به بیرون(CEC) را به طور قابل توجهی افزایش می دهد؛ عاملی که می تواند به کاهش خطر بیماری‌های قلبی-عروقی آترواسکلروتیک (ASCVD) کمک کند.
این یافته ها حاصل یک مرور نظام مند و فراتحلیل هستند که در نشریه Frontiers in Endocrinology توسط دکتر طناز جمیع‌الاحمدی و همکارانش از مرکز تحقیقات سم شناسی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد منتشر شده است.
جراحی چاقی به طور شناخته شده ای با بهبود شرایطی مانند دیس لیپیدمی، دیابت و پرفشاری خون، خطر بیماری های قلبی عروقی را کاهش می دهد. با این حال، تمرکز پژوهشگران به طور فزاینده ای بر نشانگرهای زیستی لیپوپروتئینی- به ویژه لیپوپروتئین های با چگالی پایین (LDL)، چگالی بالا (HDL) و زیرگروه های آن ها- و همچنین ظرفیت خروج کلسترول از ماکروفاژها (CEC) معطوف شده است. CEC معیاری برای سنجش توانایی HDL در حذف کلسترول از ماکروفاژهاست، فرآیندی که نقش کلیدی در پیشگیری از تجمع پلاک های آترواسکلروتیک در شریان ها ایفا می کند.قابل ذکر است که پروتئینی به نامABCA1 یاATP-Binding Cassette Transporter A1 ، که یک پروتئین غشایی است با مصرف انرژی (ATP) کلسترول را از داخل سلول ها به ویژه ماکروفاژها به لیپوپروتئین‌هایHDL منتقل می کند. این فرآیند نقش کلیدی در پاک سازی کلسترول و پیشگیری از تشکیل پلاک های آترواسکلروتیک دارد.
برای بررسی این ارتباط، پژوهشگران یک مرور سیستماتیک و فرا تحلیلی از مطالعات بالینی انجام دادند که CEC را پس از جراحی چاقی ارزیابی کرده بودند. محققان در یک جستجوی جامع در پایگاه های PubMed، Scopus،Web of Science و Google Scholar تا مه ۲۰۲۴، ۵۵مطالعه را شناسایی کردند که از میان آن ها ۸ مطالعه معیارهای ورود به تحلیل را داشتند. این مطالعات داده های پیگیری دربارهٔ تغییرات CEC پس از جراحی چاقی ارائه می دادند و عمدتاً بر دو روش رایج جراحی یعنی RYGB)بای پس معده (Roux-en-Y و اسلیو معده(SG) تمرکز داشتند.
یافته‌های کلیدی به شرح زیر است:
· تحلیل تجمیعی نشان داد که افزایش کلی ظرفیت جریان کلسترول به بیرون(CEC) پس از جراحی چاقی از نظر آماری معنادار نبود(SMD: 0.361).
· تحلیل زیرگروه ها تفاوت های وابسته به نوع جراحی را آشکار کرد.
· اسلیو معده با افزایش معنادار در CEC کلی همراه بود(SMD: 0.748).
· پس از بای پس معدهRoux-en-Y، بهبودی معناداری درCEC کلی مشاهده نشد(SMD: -0.341).
· کاهش معناداری در CEC وابسته به ABCA1 پس از بای پس معده گزارش شد(SMD: -1.545).
· در مقابل،CEC مستقل ازABCA1 پس از جراحی به طور معناداری افزایش یافت(SMD: 0.932).
· این یافته ها نشان می دهند که عملکرد HDL بسته به نوع جراحی به گونه ای متفاوت تغییر می کند.
· افزایش CEC مستقل از ABCA1 ممکن است نشان دهندهٔ مکانیسم های جبرانی برای حذف کلسترول از مسیرهای جایگزین باشد.
در مجموع، نتایج نشان می دهند که اسلیو معده نسبت به بای پس معده ممکن است بهبودهای مطلوب تری در متابولیسم کلسترول ایجاد کند. با افزایش CEC کلی، به ویژه از طریق مسیرهای مستقل از ABCA1، اسلیو معده می تواند نقش محافظتی در برابر بیماری های قلبی-عروقی آترواسکلروتیک ایفا کند.
نویسندگان به چند محدودیت اشاره کردند، از جمله تعداد کم مطالعات موجود، تفاوت در مدت پیگیری، تنوع در تکنیک های جراحی و ناهمگونی جمعیت ها در مطالعات مختلف. این عوامل قدرت آماری نتایج را محدود کرده اند.
در پایان، نویسندگان نتیجه گیری کردند: «این تحلیل شواهد فزاینده ای را تقویت می کند مبنی بر اینکه جراحی چاقی به ویژه اسلیو معده می تواند عملکردHDL را بهبود بخشد و در نتیجه به کاهش خطر بلندمدت بیماری های قلبی‌عروقی در بیماران مبتلا به چاقی کمک کند. برای درک بهتر مکانیسم های ارتباط دهندهٔ تکنیک های جراحی خاص با متابولیسم چربی و پیامدهای قلبی، مطالعات بزرگ تر و با کیفیت بالاتر مورد نیاز است».
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/bariatric-surgery-boosts-cholesterol-efflux-potentially-reducing-ascvd-risk-study-156833